Kościół p.w. Św. Andrzeja Apostoła i Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych


lutom02W odległości kilkudziesięciu metrów od założenia dworsko-folwarcznego, w kierunku wschodnim, znajduje się jeden z ciekawszych kościołów z terenu powiatu międzychodzkiego. Kościół parafialny p.w. Św. Andrzeja Apostoła i Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych, który wzniesiony został w połowie XVIII w. Jednak sama parafia lutomska jest znacznie starsza i swymi korzeniami sięga połowy wieku XIV. Niestety, nie jest nam znany wygląd ani wyposażenie świątyni z tego okresu. Natomiast pod datą 1404 wymieniony jest pierwszy znany pleban w Lutomiu – Adam, który toczył spór z Mikołajem Szołdrskim. W następnych latach, w dokumentach archiwalnych przewija się cała plejada księży związanych z wsią, nic jednak nadal nie wiemy o samej świątyni. Dopiero w 1641 roku wspomina o niej podczas swej wizyty kanonik i sufragan poznański Jan Branecki. Bardziej szczegółowy opis kościoła pochodzi z 1725 roku, sporządzony przez kanonika poznańskiego Franciszka Libowicza, który wówczas wizytował parafię. Tak przedstawia nam go autor relacji: „Kościół w Lutomiu – drewniany, starożytny, pochylony, bliski upadku, pod tytułem ś. Andrzeja apostoła”. 28 lat później, w 1753 roku, ówczesna właścicielka dóbr sierakowskich, Franciszka Marianna z hr. Kolovrat-Krakovskych, żona Henryka von Brühla, nakazuje rozebrać starą drewnianą świątynię. W jej miejscu funduje nowy murowany kościół w późnobarokowym stylu, pod którego budowę kamień węgielny poświęcił książę Teodor Kazimierz Czartoryski, biskup poznański. Ostatecznie świątynia oddana zostaje do użytku wiernym w 1762 roku. Niestety, dobrodziejka parafii Franciszka Maria nie dożywa zakończenia prac związanych z wyposażeniem wnętrza. W kolejnych latach proboszczowie zarządzający parafią w Lutomiu piszą liczne pisma do okolicznych właścicieli ziemskich o wsparcie i pomoc w doposażeniu świątyni. Dzięki temu trafia tu m.in. XVII-wieczna szafa ołtarzowa z panoramą Sierakowa ufundowana przez rodzinę Opalińskich. Prawdopodobnie pierwotnie znajdowała się ona w klasztorze Bernardynów w Sierakowie i w XVIII wieku przeniesiona została do kościoła w Lutomiu. W związku z doposażeniem świątyni, przed 1809 roku trafia tu również jeden z najbardziej niezwykłych i unikatowych zabytków funeralnych regionu: „Castrum Doloris” (obóz męki) pochodzący z przełomu XVII i XVIII w. Konstrukcja ta powstała na potrzeby pogrzebu Jana Korzbok Łąckiego, kasztelana kaliskiego i w późniejszym okresie zaadaptowana została na potrzeby lutomskiego kościoła, jako konfesja ołtarzowa. W 1862 roku świątynia dotknięta zostaje pożarem, który trawi część kościoła wraz z wyposażeniem. Dzięki staraniom ówczesnego proboszcza Stanisława Gintrowskiego wyremontowano wnętrze oraz zakupiono nowe wyposażenie, m.in.: tumbę ołtarzową z tabernakulum, loże przy prezbiterium, ołtarze boczne i ambonę. Położono również nowy dach i hełmy wież. Kolejne gruntowne remonty przeprowadzone został w 1956 roku, w końcu lat 70., i w latach 1982-83. W 1995 roku odnowiono szafę ołtarzową z obrazem Matki Boskiej, a w roku 2009 ołtarz główny.

 

Lutom na przestrzeni wieków stanowił własność:

  • XIV-XV w. – Lutomscy h. Prawdzic,
  • XVI w. – Belęccy h. Samson, Boboleccy h. Łodzia, Drużbiccy h. Nałęcz
  • XVII w. – Mieszkowscy h. Odrowąż, Żółtowscy h. Ogończyk,
  • XVII-XVIII w. – Opalińscy h. Łodzia,
  • przeł. XVII/XVIII w. – Leszczyńscy h. Wieniawa,
  • XVIII w. – von Bruhlowie, von Gartenberg-Sadogórscy, von Fritchowie
  • przeł. XVIII/XIX w. – Bnińscy h. Łodzia,
  • 1832-1861 – Hoffmannowie,
  • 1861-1910 – Stobwasserowie,
  • 1910-1945 – Rodatzowie