Dwór w Ławicy, dawne Debrzno


ławica0002Ławica, mała wieś położona w zachodniej części gminy Sieraków w źródłach archiwalnych notowana jest od końca XIV w. jako Debrzno. Do połowy XV w. była ona własnością rodziny Koleńskich, piszących się z Debrzna. Około 1449 roku sprzedają oni wieś rodzinie Wattów, która przyjmuje miano Debrzeńskich. W następnych wiekach wieś często zmieniała swych właścicieli, aż do 1846 roku, kiedy to dobra te zakupił Wincenty Ławicki. Mimo, iż był on mieszczaninem, utrzymywał, iż pochodzi z rodziny Ławickich herbu Ślepowron, rzekomo wywodzącej się i przyjmującej nazwisko od wsi Ławica pod Poznaniem. Ławicki po zakupie dóbr Debrzno i połączeniu ich z sąsiednimi dobrami Popowo, zmienił nazwę całości majątku na Ławica. Dla niego też wybudowano około połowy XIX w. klasycyzujący dwór istniejący we wsi po dziś dzień.

Budynek ten założony został na rzucie prostokąta, murowany, parterowy z wysokim, użytkowym poddaszem, przykryty naczółkowym dachem pokrytym dachówką. W dachu znajdują się bawole oczy oraz małe okna połaciowe doświetlające poddasze. Dwór postawiony jest na wysokim cokole zbudowanym z kamieni. Budynek zdobiony jest regularnym boniowaniem przez wszystkie elewacje oraz gzymsami, a prostokątne okna posiadają opaski. Elewacja frontowa jest skierowana na północ, dziewięcioosiowa z wystawką nad wejściem. Wejście poprzedza niczym nie przykryty taras ze schodami, ograniczony balustradami. Elewacja ogrodowa też jest dziewięcioosiowa i posiada centralnie umieszczone wyjście poprzedzone tarasem ze schodami. Z tarasu tego schodzi się do prostej alei prowadzącej przez park do jeziora. W części wschodniej dworu znajduje się wejście dla służby, a pod nim wejście do piwnic. Od strony południowej dworek otacza park założony w połowie XIX w. Ma on powierzchnię około 6,3 ha i malowniczo schodzi tarasami, aż do jeziora Ławickiego. Wśród rosnących tu drzew znajdują się w parku bardzo stare dęby, lipy, buki, modrzewie i cisy.

Na północ od dworu znajduje się podwórze gospodarstwa folwarcznego, które wyznacza zespół budynków pochodzących z pocz. XX w., wzniesionych z kamieni i cegieł. Zachował się on w niezłym stanie, a w jego skład wchodzą m.in.: dwie obory, wozownia, stodoła, stelmacharnia ze spichlerzem, mączkarnia, oraz spichlerz i gołębnik. Szczególnie te dwa ostatnie obiekty wyróżniają się ciekawą architekturą.

RUTKOWSCY ŁAWICA IMG_1910Majątek Ławicki, jako jeden z nielicznych na terenie powiatu międzychodzkiego, w okresie zaboru pruskiego pozostał w rękach polskich. Pod koniec XIX w. zamieszkał w nim znany kompozytor Napoleon Rutkowski. Autor popularnego utworu do słów wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera „Mów do mnie jeszcze”. Napoleon Rutkowski pochowany jest na sierakowskim cmentarzu w rodzinnym grobowcu, który odróżnia się formą i wielkością od pozostałych otaczających go nagrobków.

Dwór, park i zespół folwarczny na chwilę obecną stanowią własność jednej z firm farmaceutycznych z Poznania i są niedostępne dla zwiedzających.

 

Ławica na przestrzeni wieków stanowiła własność:

  • XV w. – Nałęczowie z Kolna i Prusimia,
  • XVI w. – Wattowie-Kosiccy h. Samson, niektórzy używali nazwiska Debrzeńskich,
  • XVII-XVII w. – Prusimscy h. Nałęcz,
  • XVII w. – Brezowie z Goraja h. własnego,
  • XVIII w. – ponownie Prusimscy h. Nałęcz,
  • przeł. XVIII/XIX w. – d’Alfonce h. Sentomierski,
  • XIX w. – von Oppenowie,
  • poł. XIX w. – Żychlińscy h. Szeliga,
  • 1870-1939 – Rutkowscy h. Pobóg.