Dwór w Chalinie


Chalin_013Barokowy dwór Kurnatowskich, znacznie dziś przebudowany, jest niewielką, parterową, założoną na prostokątnym rzucie budowlą, pod której częścią zachowały się sklepione kolebkowo piwnice, pochodzące być może jeszcze z wcześniejszego obiektu. Wieńczy ją wysoki naczółkowy dach, a w środkowej części siedmioosiowej elewacji frontowej zaprojektowany został pozorny ryzalit, zwieńczony barokowym szczytem, mieszczący główne wejście do gruntownie przekształconego obecnie wnętrza dwutraktowego dworu. W latach 1996-1997 obiekt ten został starannie odrestaurowany z przeznaczeniem na siedzibę Sierakowskiego Parku Krajobrazowego. Wewnątrz znajduje się m.in. ekspozycja poświęcona florze i faunie okolic Chalina oraz ochronie środowiska naturalnego. Znajdują się tam również sale dydaktyczne, pokoje gościnne oraz miejsce spotkań. Do dworu, od strony frontowej prowadzą schody, przy których rosną dwa okazałe kasztanowce (o obwodzie ponad 200 cm) i stara lipa (o obwodzie 430 cm). Niewątpliwie jedną z atrakcji dworu jest wizerunek słynnej Barbary Brezy z Goraja, właścicielki Chalina z pierwszej połowie XVII w. Białogłowa ta ma na swym sumieniu życie kilku mężczyzn i jak głosi legenda, od czasu do czasu można spotkać jej ducha przechadzającego się po pokojach dworu lub w pobliskim parku.

Historia owej morderczyni rozpoczyna się w 1615 roku, kiedy to Barbara wychodzi za mąż za Tomasza Śremskiego. W wyniku małżeństwa staje się ona posiadaczką rozległych dóbr należących do jej męża, w tym wsi Chalin i Śrem. Niestety, po 9 miesiącach pożycia Tomasz umiera z przyczyn naturalnych. W 1617 roku Barbara wychodzi ponownie za mąż – tym razem za Macieja Wieniawę Bronisza. Jednak ten po 10 tygodniach małżeństwa również umiera z przyczyn naturalnych. Niestrudzona niewiasta wychodzi w 1618 roku po raz trzeci za mąż, tym razem za Andrzeja Obornickiego. Jednak i w tym przypadku szczęście młodych nie trwa długo. Kłótnie rodzinne doprowadzają do tragedii, która ma miejsce w chalińskim dworze. Ojciec Andrzeja Obornickiego – Wojciech, niezadowolony z faktu, iż syn znalazł się pod pantoflem Barbary, zaczyna nakłaniać go do opuszczenia Chalina. Pomiędzy małżonkami zaczyna dochodzić przez to do coraz częstszych kłótni. Pojawia się też kolejny mężczyzna, którym zainteresowana jest nasza bohaterka. W sferze jej miłostek jest teraz sekretarz królewski, Piotr Bniński, potomek potężnego w Wielkopolsce rodu Łodziców z Bnina. Na przeszkodzie kochankom stoi małżonek naszej bohaterki, Andrzej Obornicki. Barbara wraz z matką i bratem postanawia zatem usunąć ten „drobny” problem. O planowanym mordzie dowiaduje się ojciec Andrzeja, w obawie o jego życie postanawia interweniować i nakłonić go do opuszczenia małżonki. Przybywa on do chalińskiego dworu, aby ostrzec syna, którego jednak tam nie zastaje. Podstępem namówiony przez Barbarę i jej matkę, pozostaje na kolacji. W trakcie jej trwania podano mu, jak informują akta sądowe, zatrutego kurczaka. Po jego spożyciu dostaje on nagłych boleści żołądka, tak gwałtownych, że do zatrutego wezwany zostaje ksiądz. Po spowiedzi Wojciech odwieziony zostaje do Poznania, gdzie wkrótce potem umiera. Nieświadom tych wydarzeń Andrzej Obornicki w kilka dni później powraca do Chalina. W okolicznych lasach spiskowcy przygotowują zasadzkę, w której ma zostać on zgładzony. Cudem jednak udaje mu się z niej wyrwać i bezpiecznie dotrzeć do dworu. Barbara, „przerażona” opowieścią o ataku, podejmuje go suto zakrapianą kolacją, podczas której upija małżonka do nieprzytomności. Gdy ten zmożony alkoholem zasypia, nasza bohaterka zabija go strzałem w głowę, pozorując przy tym, że czynu tego dokonali nieznani sprawcy. Słysząc lament Barbary, służba i domownicy zbiegają się i rozpoczynają poszukiwania morderców, które nie przynoszą efektu. Pikanterii dodaj fakt, że wkrótce potem świeża wdowa poślubia czwartego już męża Piotra Bnińskiego, co stało się powodem kolejnych plotek. Wydarzenia te miały miejsce w 1620 roku.

W latach 1997-99, w miejscu starej oficyny wzniesiono nowy obiekt nawiązujący formą do dworu, w którym znajduje się hotel i sala dydaktyczna Ośrodka. Dalej idąc w kierunku północnym, do dworu i oficyny przylega XIX-wieczny park założony w stylu angielskim o powierzchni około 4 ha. Rośnie w nim m.in. przepiękny platan, kasztan jadalny oraz dwa sprowadzone z Anglii dęby Robin Hooda.

Pozostałością dawnego folwarku są dwa duże obiekty gospodarskie położone na zachód od dworu: stodoła z 1907 roku i owczarnia z 1866 roku, wzniesione z łamanych kamieni polnych.

Chalin na przestrzeni wieków stanowił własność:

  • XV-XVI w. – Kwileccy h. Byliny (Szreniwa),
  • XVI-poł. XVII w. – Śremscy h. ,
  • 1675-1717 – Wedelscy z Tuczna h. Tuczyński,
  • 1717-1721 – von Haza-Radlitzowie,
  • 1721-1880 – Kurnatowscy h. Łodzia,
  • 1873-1923 r. – Zürcherowie,
  • 1923-1926 r. – Antkowscy,
  • 1926-1937 r. – Schendelowie.