Dwór w Mnichach


Mnichy_022Zjeżdżając z wysokich wzniesień otaczających dolinę Kamionki od strony wschodniej, naszym oczom ukazuje się założenie dworsko-folwarczne w Mnichach. Jego głównym elementem jest parterowy, wzniesiony na planie prostokąta, podpiwniczony dwór usytuowany na południe od podwórza gospodarczego. Wybudowany pod koniec XVIII w. dla ówczesnych właścicieli majątku – rodziny Sczanieckich, stał się miejscem, które chętnie odwiedzali. Jest to budynek nakryty łamanym, dwuspadowym dachem, z piętrowym ryzalitem na osi, zwieńczonym ozdobnym szczytem. Elewacja frontowa obiektu jest trzyosiowa, ozdobiona boniowaniem w części dolnej ryzalitu, zaś w części górnej zastosowano tutaj ozdobne festony, wzory geometryczne, a u szczytu siedmioramienną gwiazdę ujętą w medalion, ponad którym znajduję się półkoliste okno. Szczyt wieńczy ozdobne putto oraz dwie wazy rozmieszczone po bokach konstrukcji. Elewacja ogrodowa, również trzyosiowa z ryzalitem zakończonym trójkątnym szczytem, posiada centralnie umieszczone wyjście, prowadzące do ogrodu poprzedzone tarasem ze schodami. Przykryty jest on balkonem wspartym na czterech prostych kolumnach. Od strony zachodniej dworek otacza park założony na początku XIX w. Ma on powierzchnię około 3 ha i malowniczo schodzi, aż do brzegów pobliskiej rzeczki Kamionki. Wśród rosnących drzew w parku spotkać można bardzo stare cisy, miłorzęby, jodły greckie i żywotniki olbrzymie. Dwór w 1908 roku został przebudowany, wówczas to powstała od strony północnej galeria łącząca dwór z rządcówką.

Idąc dalej na północ, znajduje się tu podwórze gospodarcze z 2 poł. XIX w. W jego skład wchodzi m.in.: stajnia, wozownia, gołębnik, budynek inwentarsko – magazynowy, dwie stodoły oraz gorzelnia. W 1926 roku Mnichy stanowiły własność Skarbu Państwa zaś majątek liczył 519 hektarów.

Obecnie obiekty te są własnością prywatną i są systematycznie remontowane z przeznaczeniem na funkcje agroturystyczne oraz usługowe.

Mnichy na przestrzeni wieków stanowiły własność:

  • XIII w. – książęta wielkopolscy z rodu Piastów,
  • XIII w. – ród Raciborowiców h. Jeleń,
  • XIII-XIV w. – Klasztor zakonu cystersów w Paradyzu-Gościkowie,
  • poł. XV w. – Nałęcze z Kolna i Prusimia,
  • poł. XV w. – hr. Ostrorogowie h. Nałęcz,
  • XV-XVI w. Nałęcze z Lubosza i Mnich, późniejsi Mniscy h. Nałęcz,
  • XVI/XVII w. – Strzeleccy h. Oksza, Urbanowscy h. Prus, Krzyszkowscy h. Leszczyc (współwłasność),
  • XVII w. – Brezowie z Goraja h. własnego,
  • XVIII w. – von Haza-Radlitzowie,
  • 2 poł. XVIII w. – Sczanieccy h. Ossoria,
  • przeł. XVIII/XIX w. – hr. Kwileccy h. Byliny (Szreniawa),
  • 1 poł. XIX w. – Rissmanowie,
  • 1830-1920 – Keibelowie, za czasów których majątek został królewską domeną, której byli dzierżawcami. W okresie 20-lecia międzywojennego dzierżawcami byli:
  • 1921-ok. 1930 – Szmidtowie,
  • 1930-1939 r. – Gawrońscy.