Pałac w Wituchowie


Wituchowo_003Niezwykle interesujące i warte poznania jest założenie pałacowo-folwarczne w Wituchowie. Wieś znana od połowy XIII wieku, jak podają źródła, stanowiła w średniowieczu własność zakonu templariuszy. Przechodziła potem rąk do rąk różnych miejscowych rodów szlacheckich, z których jeden przyjął nawet od wsi nazwisko Wituchowskich. Po opuszczeniu gniazda przenieśli się oni do Poznania, gdzie byli m.in. złotnikami. Już w czasach nowożytnych Wituchowo było własnością m.in. tak znanych wielkopolskich rodów szlacheckich, jak Bukowieccy czy Mańkowscy. To za czasów tych ostatnich, pod koniec XVIII w. w jej północnej części, powstało obecne założenie dworsko-folwarczne. Wzniesiono wówczas, na planie prostokąta, częściowo piętrowy dwór. Obiekt ten jednak radykalnie przebudowano w 1910 roku, nadając mu cechy stylu neogotyckiego. Wówczas to powstała budowla jednokondygnacyjna o rozczłonkowanej, nieregularnej bryle, ozdobiona szczytami ze sterczynami i wieżyczkami zwieńczonymi blaszanymi hełmami. W części południowej i północnej pałac przyjął eklektyczną, piętrową formę. Całość przykryto dwuspadowymi dachami. Do wnętrza dworu, od strony wschodniej prowadzą schody. Na ubogiej, elewacji frontowej widnieje kartusz z herbam Paula Fussa, jednego z właścicieli majątku, autora przebudowy pałacu i głośnego publicysty społeczno-politycznego oraz artysty amatora. Obok pałacu stoi oficyna dworska również przebudowana w 1910 roku, jednak przyjęła ona mniej ozdobną formę. Całość otoczona jest kamiennym murem z końca XIX w. Niestety, pałac w Wituchownie nie oparł się wiatrom historii i tylko z zewnątrz zachowała się jego dawna forma, wewnątrz został on mocno przebudowany. Obecnie stanowi własność prywatną i jest niedostępny dla osób z zewnątrz.

Za pałacem położony jest park krajobrazowy założony około 1866 roku, o powierzchni 3,1 ha. Występuje tam dość zróżnicowany, głownie liściasty drzewostan. Do parku przylega bardzo ciekawy o „zamkowym” charakterze zespół budynków folwarcznych, wzniesionych około 1865 roku, w dużej części z łamanych kamieni polnych. Do dnia dzisiejszego zachowały się m.in.: kuźnia z budynkiem mieszkalnym, wozownia, spichlerz, gołębnik, gorzelnia, obora, chlewnia, trzy stajnie w tym jedna koni roboczych. Jest to jeden z najlepiej zachowanych i najciekawszych zespołów kamiennych folwarcznych w regionie. Szczególnie interesujące są spichrz i gołębnik, zbudowane na planie ośmiokąta. W 1926 roku majątek liczył 764 hektary.

Wituchowo na przestrzeni wieków stanowiło własność:

  • XV w. – Luboscy h. Nałęcz,
  • XVI w. Wituchowscy h.?
  • XVI w. – Bukowieccy h. Drogosław,
  • XVII w. – Swinarscy h. Poraj,
  • XVIII w. – Ponińscy h. Łodzia,
  • XVIII w. – Mańkowscy h. Zaremba,
  • 1. poł. XIX w. – Kube
  • ok. 1849 r. – Schlundtowie,
  • ok. 1890 r. – Ecksteinowie,
  • pocz. XX w. – Fussowie,
  • ok. 1926 r. – Scholzowie,
  • ok. 1926-1939 – hr. Mycielscy h. Dołęga.