Pałac w Rozbitku


rozbitekPałac w Rozbitku zbudowany został w latach 1856-58 dla Georga von Reiche w stylu neogotyckim. Nie jest znane nazwisko architekta, który go projektował, mógł to być jednak Fryderyk August Stüler bądź architekt wywodzący się z jego kręgu. Wzniesiono wówczas piętrowy budynek w kształcie wydłużonego prostokąta, na wysokim ceglanym cokole. Nakryto go wysokim dwuspadowym dachem. W zwieńczeniu elewacji umieszczono m.in. fryz z motywem stylizowanego blankowania. Centralną część założenia pałacowego oflankowano dwoma czterokondygnacyjnymi wieżami o bardzo wysokich, szpiczastych hełmach, nawiązującymi do średniowiecznych zamków. W fasadzie zachodniej, od frontu budynku wykonany został neogotycki ryzalit z uskokowym szczytem, w którego przyziemiu znajduje się portyk z tarasem zamkniętym łukiem Tudorów. W centralnej części elewacji umieszczono kartusz z herbem von Reichów, ujęty zwojami akantu i strusimi piórami. W elewacji północnej umieszczono drugie wejście do budynku, zamknięte również łukiem Tudorów, w ozdobnym obramieniu, prowadzące do bocznego hallu z główną klatką schodową. Od strony wschodniej pałacu znajduje się obszerny taras o podwójnym biegu schodów, na który wychodziły zamknięte łukiem Tudorów okna i drzwi sali balowej. Pałac, niestety zdewastowany został w okresie powojennym. W końcu lat osiemdziesiątych XX w. rozpoczęto częściowe prace renowacyjne. Dopiero od 2004 roku, kiedy stał się on własnością Jana A.P. Kaczmarka, rozpoczął się proces pełnego przywracania jego piękna. Pałac otoczony jest rozległym parkiem, przez który prowadzi przepiękna aleja platanów. W parku znajduje się również kaplica grobowa rodziny von Reiche. W chwili obecnej mieści się tam Instytut Rozbitek, czyli miejsce roboczych spotkań artystów filmu, muzyki i teatru.

rozbitek 2_O8B5181Na zachód od pałacu, wśród zabudowań wiejskich znajdują się zabudowania zespołu folwarcznego, funkcjonujące na potrzeby pałacu. Pierwsze z nich – tzw. stary folwark wzniesione zostały w połowie XIX w. i położone są we wschodniej części założenia gospodarczego. W ich skład wchodzi: stajnia z wozownią i domem stangreta, źrebięciarnia, gorzelnia i budynek mieszkalny. Nowy folwark, wzniesiony został pod koniec XIX w. w części zachodniej i składa się on z rządcówki, dwóch owczarni, spichlerza, stodoły i budynku gospodarczego wraz z kuźnią.

Rozbitek na przestrzeni wieków stanowił własność:

  • XIV-XVIII w. – Bylinowie (Szreniawici). Dwie osiadłe tutaj gałęzie rodu przyjęły od głównych rodowych majątków nazwiska Kwileckich i Rozbickich,
  • XVIII w. – Bukowieccy h. Drogosław,
  • przeł. XVIII/XIX w. – von Unruhowie, Mielęccy h. Aulock (Ciołek),
  • 1827-1945 – von Reiche.